Twitter Buzz

....

....

...

...

IMETOSHA!

IMETOSHA!

Featured post

KIJANA GOZBERT BWELE ALIVYOMPAGAWISHA MAKAMU WA RAIS WA HISPANIA MJINI NANSIO

Makamu wa rais mstaafu wa Hispania, Mama Maria Teresa Fernandes De la Vega alishindwa kujizuia na kwenda kumtuza mtoto Gozbert ...

Friday, 12 June 2015

RASILIMALI ZETU: MBAYUWAYU NA KINEGA NI JAMII MOJA, WANA AKILI ZA PEKEE

 
Mbayuwayu Koo-jeupe (White-throated Swallow)
Na Daniel Mbega
RAIS wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dk. Jakaya Mrisho Kikwete, alipata kusema wakati mmoja kwamba, “Akili za Mbayuwayu, changanya na zako!” Wagogo wanamwita 'Samamba', sijui wewe kwa lugha ya kabila lako wanaitwaje!
Kauli hii ina maana kubwa sana, kwani wengi tunaamini kwamba ndege aina ya Mbayuwayu wana akili sana kwa jinsi wanavyoruka angani kwa kasi ya ajabu kukamata wadudu.
Wakati mwingine unaweza kudhani ndege huyo anakufuata, lakini anakuja kasi na anapokukaribia anakula kona kali.
Enzi zile nikiwa mdogo nakumbuka tulikuwa tunapata taabu sana kuwapiga kwa sababu ni ndege wajanja. Tulikuwa tunashika fimbo ndefu na kuwavizia, lakini wapi, kuwapata ni shida.
Naam. Hao ndio Mbayuwayu au kwa jina linguine wanaitwa Vijumbamshale. Ndege hawa wanatoka katika Himaya ya Animalia (Wanyama), Faila ya Chordata (Wanyama wenye ugwe wa neva mgongoni), Nusufaila ya Vertebrata (Wanyama wenye uti wa mgongo), Ngeli ya Aves (Ndege), Oda ya Passeriformes (Ndege kama Shomoro), Familia ya Hirundinidae (Ndege walio na mnasaba na Mbayuwayu).
Spishi nyingine zinaitwa Kinega au Kizelele. Wanafanana na Teleka lakini hawa wako katika oda yao yenyewe, Apodiformes.
Zipo Jenasi nyingi za ndege hawa ambazo ni Atticora Boie, 1844; Cecropis; Cheramoeca Cabanis, 1850; Delichon Horsfield & Moore, 1854; Haplochelidon Todd, 1929; Hirundo Linnaeus, 1758; Neochelidon P.L. Sclater, 1862; Notiochelidon S.F. Baird, 1865; Petrochelidon Cabanis, 1850; Phedina Bonaparte, 1855; Progne Boie, 1826; Psalidoprocne Cabanis, 1850; Pseudhirundo Sundevall, 1850; Pseudochelidon Hartlaub, 1861; Ptyonoprogne Reichenbach, 1850; Riparia T. Forster, 1817; Stelgidopteryx S.F. Baird, 1858; na Tachycineta Cabanis, 1850.
Mbayuwayu wana miguu mifupi kama Teleka lakini mabawa yao ni mafupi zaidi na spishi nyingi zina rangi kama nyekundu, buluu na/au zambarau. Hutua mara kwa mara. Hukamata wadudu wakiruka angani.
Spishi kadhaa hutaga mayai yao ndani ya mashimo asilia au matundu yaliyoachwa na vigong'ota. Spishi nyingi nyingine huchimba tundu lao katika maada isiyo gumu kama vile ukingo wa mto. Spishi za jenasi za Hirundo, Ptyonoprogne, Cecropis, Petrochelidon na Delichon hujenga matundu yao ya matope kupambana na ukuta wa jabali au jengo kwa kawaida karibu na sehemu inayochomoza kama paa la jengo. Jike hutaga mayai kati ya 2-5.
Spishi za Mbayuwayu zinazopatikana barani Afrika ni:
 
Mbayuwayu Michirizi Mdogo (Lesser Striped Swallow)
 
Mbayuwayu Michirizi Mkubwa (Greater Striped Swallow)
 
Mbayuwayu Kiuno-chekundu (Red-rumped Swallow)
 
Mbayuwayu Tumbo-jekundu (Rufous-chested Swallow)
 
Mbayuwayu Mkubwa (Mosque Swallow)
 
Mbayuwayu-kaya (House Martin)
 
Mbayuwayu Habeshi (Ethiopian Swallow)
 
Mbayuwayu wa Angola (Angolan Swallow)
 
Kizelele-milima (Montane Blue Swallow)
 
Mbayuwayu Rangi-mbili (Pearl-breasted Swallow)
 
Mbayuwayu Mbawa-mabaka (Pied-winged Swallow)
 
Mbayuwayu Kidari-chekundu (Red-chested Swallow)
 
Mbayuwayu Mkia-mweupe (White-tailed Swallow)
 
Kizelele Koo-jeupe (White-throated Blue Swallow)
 
Mbayuwayu Mweusi-mwekundu (Black-and-rufous Swallow)
 
Mbayuwayu wa Ulaya (Barn Swallow)
 
Mbayuwayu Mkia-sindano (Wire-tailed Swallow)
 
Mbayuwayu-misitu (Forest Swallow)
 
Mbayuwayu wa Bahari ya Shamu (Red Sea Cliff Swallow)
 
Mbayuwayu wa Preuss (Preuss's Cliff Swallow)
 
Mbayuwayu Koo-jekundu (Red-throated Cliff Swallow)
 
Mbayuwayu Kusi (South African Cliff Swallow)
 
Mbayuwayu-visiwa (Mascarene Martin)
Mbayuwayu wa Brazza (Brazza's Martin)
Mbayuwayu Kichwa-cheupe (White-headed Saw-wing)
Mbayuwayu-milima (Mountain Saw-wing)
Mbayuwayu Mkia-mraba (Square-tailed Saw-wing)
Mbayuwayu wa Fanti (Fanti Saw-wing)
Mbayuwayu Mashariki (Eastern Saw-wing)
Mbayuwayu Mweusi (Black Saw-wing)
Mbayuwayu Kiuno-kijivu (Grey-rumped Swallow)
Mbayuwayu-mtoni (African River Martin)
Mbayuwayu-mawe (Rock Martin)
Mbayuwayu-mawe wa Ulaya (Eurasian Crag Martin)
Kinega Miraba (Banded Martin)
Kinega wa Kongo (Congo Sand Martin)
Kinega Koo-kahawia (Plain Martin)

Kinega-mchanga (Common Sand Martin)

Spishi za mabara mengine
* Alopochelidon fucata (Tawny-headed Swallow)
* Atticora fasciata (White-banded Swallow)
* Atticora melanoleuca (Black-collared Swallow)
* Cecropis badia (Rufous-bellied Swallow)
* Cecropis striolata (Striated Swallow)
* Cheramoeca leucosternus (White-backed Swallow)
* Delichon dasypus (Asian House Martin)
* Delichon nipalense (Nepal House Martin)
* Hirundo neoxena (Welcome Swallow)
* Hirundo tahitica (Pacific Swallow)
* Neochelidon andecola (Andean Swallow)
* Neochelidon tibialis (White-thighed Swallow)
* Notiochelidon cyanoleuca (Blue-and-white Swallow)
* Notiochelidon flavipes (Pale-footed Swallow)
* Notiochelidon murina (Brown-bellied Swallow)
* Notiochelidon pileata (Black-capped Swallow)
* Petrochelidon ariel (Fairy Martin)
* Petrochelidon fluvicola (Streak-throated Swallow)
* Petrochelidon fulva (Cave Swallow)
* Petrochelidon nigricans (Tree Martin)
* Petrochelidon pyrrhonota (Cliff Swallow)
* Petrochelidon rufocollaris (Chestnut-collared Swallow)
* Progne chalybea (Grey-breasted Martin)
* Progne cryptoleuca (Cuban Martin)
* Progne dominicensis (Caribbean Martin)
* Progne elegans (Southern Martin)
* Progne modesta (Galapagos Martin)
* Progne murphyi (Peruvian Martin)
* Progne sinaloae (Sinaloa Martin)
* Progne subis (Purple Martin)
* Progne tapera (Brown-chested Martin)
* Pseudochelidon sirintarae (White-eyed River Martin)
* Ptyonoprogne concolor (Dusky Crag Martin)
* Riparia diluta (Pale Martin)
* Stelgidopteryx ruficollis (Southern Rough-winged Swallow)
* Stelgidopteryx serripennis (Northern Rough-winged Swallow)
* Tachycineta albilinea (Mangrove Swallow)
* Tachycineta albiventer (White-winged Swallow)
* Tachycineta bicolor (Tree Swallow)
* Tachycineta cyaneoviridis (Bahama Swallow)
* Tachycineta euchrysea (Golden Swallow)
* Tachycineta leucorrhoa (White-rumped Swallow)
* Tachycineta meyeni (Chilean Swallow)
* Tachycineta stolzmanni (Tumbes Swallow)
* Tachycineta thalassina (Violet-green Swallow)


Kama unawajua ndege hawa kwa majina ya asili (kilugha) tafadhali usisite kuniandikia kupitia barua-pepe: brotherdanny5@gmail.com au simu/whatsapp/telegram 0656-331974


No comments:

Post a Comment